Klankschalen en psychiatrie

Klankmassage bij mensen met psychische problemen

door Andreas Hune
We starten meteen met een voorbeeld: Meneer K., 47 jaar oud, is door een kraakbeengroeistoornis klein van stuk en voor 80% gehandicapt. Toen hij vijf jaar oud was, gingen zijn ouders scheiden, waaronder hij erg leed. Vanaf zijn 15e levensjaar gebruikte meneer K. Alcohol en cannabis en kwam gaandeweg in de drugsscene terecht. Na een opleiding tot metaalarbeider werkte meneer K. enige jaren bij verschillende werkgevers. Na zijn dertigste gebruikte hij harddrugs als heroïne en cocaïne. Een hepatitis-c-infectie maakte een langdurige interferonkuur noodzakelijk. Meneer K. verbleef een aantal keren in ontwenningsklinieken en had meerdere therapieën achter de rug. Door zijn uiterlijke verschijning en verminderde prestatievermogen werd meneer K. vaak het doelwit van spot en pesterijen, iets wat zeer negatief uitwerkte. Er ontstond een vicieuze cirkel door te vluchten voor de harde realiteit in de ook niet makkelijke, maar wel vertrouwde drugsscene. Daar voelde meneer K. zich geaccepteerd. Dat had tot gevolg dat hij steeds verder vervreemdde van de “normale” wereld.

Sociaalpedagogische maatregelen
Sedert mei 2003 wordt meneer K. door mij begeleid in een begeleid wonen project. Gedurende de eerste vier jaar hadden wij twee keer, daarna een keer per week. Hij wilde strategieën ontwikkelen in het omgaan met pesterijen en zijn verslaving. Ook werd hij op eigen verzoek ondergebracht bij een instantie die zijn geld beheerde omdat hij op vrijwillige basis niet met zijn geld rond kon komen.
Al deze begeleiding gaf hem houvast; maar de hepatitis diagnose gaf hem grote zorgen om de toekomst. Hij kon niet meer werken, zodat een groot deel van zijn sociale netwerk wegviel. Dit samen met de bijwerkingen van de interferonkuur veroorzaakten bij hem zware depressies. De neiging tot terugvallen in de drugsscene was groot, maar ons contact bleek hem daarvan te kunnen weerhouden. De interferonkuur verliep succesvol en daardoor voelde meneer k. zich in ieder geval lichamelijk beter. Ook zijn depressies kwamen op een dragelijk niveau.
Ongeveer drie jaar is meneer K. nu overwegend clean en twee jaar geleden kon met het drugs substituut subutex dat hij al acht jaar gebruikte worden gestopt. Sindsdien neemt meneer K. nog een antidepressivum en af en toe een licht slaapmiddel. Na meerdere herintredingsprogramma’s heeft meneer K. sinds anderhalf jaar geregeld werk en een vaste aanstelling!

Het inzetten van klankschalen:
Op zijn verzoek begonnen we in juli 2007 klank toe te passen. In de drie en een half jaren tot januari 2011 heeft meneer K. 41 klankmassages gekregen. Die vonden plaats tot begin 2010 in vier fasen van een keer acht, een keer negen en twee keer zeven klankmassages met gemiddeld een maand ertussen. Daartussen zaten zo’n twee of drie maanden pauze waarin de klankmassage door kon werken. Sedert januari 2010 werden de pauzes groter. Meneer K. kwam uit zichzelf ongeveer iedere zes maanden naar me toe, als hij weer een klankmassage wilde hebben.
Bij meneer K. werd in het begin de Peter Hess basis klankmassage toegepast, die steeds wat werd uitgebreid, bijvoorbeeld door een “packing” met de Feng-gong, waar hij erg van genoot. Ook de “klankboog” en de “piramide” waren na enige sessies alleen al voldoende om meneer K. te centreren. Deze drie elementen geven de cliënt op zachte wijze een beschermende klankomhulling.
Ik lette vooral op een rustige aanpak, wat betreft de voortgang, de manier van aanslaan van de klankschalen, evenals het beëindigen van de sessie. Door deze zorgvuldige aanpak werd de rustgevende werking van de klankmassage versterkt. Meneer K. die vaak last had van zijn gedachten en emoties, werd na een klanksessie duidelijk rustig en kalm. Bijzonder onder de indruk was ik, evenals hijzelf, door zijn spontane reactie na een sessie, toen hij zei dat het zo’n mooi weer was, dat hij wel eens een wandelingetje kon gaan maken. Dit was hem al heel lang niet overkomen; zomaar, omdat het mooi weer is- zogezegd doelloos- buiten te zijn zonder het verlangen naar de volgende “kick”.

Klank- en lichaamstherapie
In het verloop van het klankwerk voerde ik gaandeweg nieuwe elementen in, bijvoorbeeld het behandelen van de chakra’s volgens de klank- en lichaamstherapie van Elisabeth Dierlich. Dit onderdeel. “Chakrabalans en energie herverdeling” werkt heel centrerend en harmoniserend. Het zorgde ervoor dat de ontspanning langer aanhield en het werd een regelmatig onderdeel van de klankmassage. Klankmassage kan toegang geven tot de eigen bron en creativiteit vrijmaken. Zo herinnerde meneer K. zich zijn “vergeten” interesse in de schilderkunst. Wij zochten naar literatuur daarover en hijzelf informeerde naar schildercursussen aan de volksuniversiteit. Een hoogtepunt was het bezoek aan het atelier van een bevriende kunstschilder.

Positieve veranderingen
Ondertussen is meneer K. al heel goed in staat zijn stressniveau op te merken en dan passende maatregelen te nemen- bijvoorbeeld zich terugtrekken, zonder meteen het gevoel te hebben dat het leven zonder hem plaatsvindt, of een klankmassage af te spreken. Ook lukt het hem steeds beter om bij situaties en ontmoetingen te vermijden die niet goed voor hem zijn, zoals de drugsscene of mensen die misbruik maken van zijn goedheid.
Het gebruik van klankschalen heeft meneer K. een grote stap verder gebracht. Door deze bijzondere manier van communicatie worden gebieden aangesproken die men in een normaal “ gesprek” niet bereikt. In de veranderde bewustzijnstoestand (trance) van de ontspanning met klank komen echte behoeften uit het onderbewustzijn omhoog en de toegang tot innerlijke hulpbronnen wordt vergemakkelijkt. Creatief potentieel wordt zichtbaar en grijpbaar. In een oriënterend gesprek kunnen deze inzichten dan in de dagelijkse omgeving tot realiteit gemaakt worden. Centrale thema’s in het klankwerk met meneer K. zijn centrering, aarding en bescherming. Dit is allemaal uitstekend te realiseren met de Peter Hess klankmethode. Naast de aan het begin uitgelegde sociaalpedagogische begeleiding heeft het klankwerk een belangrijkere bijdrage geleverd, die meneer K. naar eigen zeggen een groot stuk zekerheid, zelfvertrouwen en tevredenheid heeft gegeven.
De Peter Hess klankmethode blijkt bij mensen met psychische problemen behulpzaam te zijn als weg naar een zelfbewuster leven en daardoor naar meer regie. Tijdens de ontspanning en de daardoor ontstane stressvermindering vindt er een bezinning plaats over de eigen kracht en behoeften. Daardoor kan een nieuwe oriëntatie en levensordening ontstaan. Naar mijn ervaring is belangrijk om in een begeleidend gesprek te reflecteren over de beleefde gedachten en gevoelens, om daaruit nieuwe impulsen te halen om in het dagelijks leven te integreren.